Piemonte (Nederlands: Piëmont) is een regio in Italië. De hoofdstad is Turijn.
De naam Piemonte betekent letterlijk 'aan de voet van de bergen' in het Italiaans.
Geografie
Piemonte heeft een oppervlakte van 25.399 km² en ongeveer 4,3 miljoen inwoners. Het Aosta-dal (Valle d'Aosta) hoort historisch en geografisch bij Piemonte, maar is tegenwoordig een autonoom gebied.
In het noorden grenst Piemonte aan Zwitserland, in het noordwesten aan de Italiaanse regio Valle d'Aosta, in het westen aan Frankrijk, in het zuiden aan de Italiaanse regio Ligurië, in het zuidoosten aan Emilia-Romagna en in het oosten aan Lombardije.
Qua landschap kan men in de regio drie delen onderscheiden: het Alpengebied in het oosten en noorden (met als hoogste toppen de Grenzgipfel (4618 m, in het Monte Rosa-massief), en de Gran Paradiso (4061 meter, in het Gran Paradiso-massief)), de Po-vlakte met de grote steden en het heuvelland in het zuidoosten.
De belangrijkste taal is het Italiaans. Ook Frans, Arpitaans en sporadisch Occitaans worden gesproken.
Geschiedenis
De geschiedenis van Piemonte begint met de val van het Romeinse Rijk toen de Romeinen zich uit het gebied terugtrokken. Bij de grote volksverhuizing werd het vruchtbare gebied meermaals door rondtrekkende volken geplunderd.
In de loop der tijd onderwierp het Huis van Savoye de markizaten van Piemonte. Frankrijk en het huis van Habsburg hebben veel om het gebied gestreden.
In 1718 verenigden de Savoyaarden Piemonte en Sardinië en de Habsburgse keizer schonk hen de koningstitel (Koninkrijk Sardinië). Na de bezetting door Napoleon in 1798 kwamen de Oostenrijkers aan de macht. Zij maakten het gebied tot marionettenstaat met Klemens von Metternich aan het hoofd. Vanaf 1847 werden de opstanden tegen de Oostenrijkers talrijker en in 1859 wisten de Piemontezen en de Fransen hen verpletterend te verslaan in de slag bij Solferino. Minister-president Cavour nam de leiding in de strijd om onafhankelijkheid en eenheid van Italië.
In 1861 werd de Savoyaard Victor Emanuel II tot koning van het verenigde Italië gekroond. Sindsdien is Piemonte Italiaans gebied.
In 1946 werd in Italië de republiek uitgeroepen en het huis van Savoye kwam dus niet meer aan de macht. Tot voor kort was het hen zelfs verboden zich op Italiaanse grond te begeven. In 1969 vonden in Turijn bloedige arbeidersopstanden plaats en daaruit ontstond de terreurgroep de Rode Brigades. Tot in de jaren '80 werden door deze groep politieke aanslagen gepleegd. Sinds 1992 is er een nieuwe onafhankelijkheidsbeweging, de Lega Nord, met Piemonte als centrum. De Lega Nord streeft naar afscheiding van Noord-Italië van het arme Zuid-Italië.
Economie
Piemonte is een van de rijkste gebieden van Italië. Het werkloosheidscijfer ligt met ongeveer 8% ruim onder het Italiaanse gemiddelde van 11%. Een aantal van de belangrijkste Italiaanse ondernemingen zijn er gevestigd, zoals autofabrikant Fiat, in 1899 in Turijn gesticht, levensmiddelenfabrikant Ferrero en het elektronicabedrijf Olivetti. Naast deze moderne industrie is ook de plaatselijke landbouw van grote betekenis. Op de Po-vlakte wordt rijst (een derde van de Europese productie), fruit en groenten verbouwd, in de heuvelgebieden wijn en hazelnoten en in het Aosta-dal worden runderen gehouden.
Toerisme
In vergelijking met andere regio's van Italië is Piemonte toeristisch nog niet erg ontwikkeld. De belangrijkste toeristische gebieden zijn in het noorden aan het Lago Maggiore en in de Langhe waar men van wijn en truffels kan genieten. Het hoofdseizoen begint met de truffeloogst in oktober.
Cultuur
Piemonte is rijk aan kunst- en cultuurschatten. Beroemd zijn de barokke gebouwen van Turijn Palazzo Reale, Palazzo Madama en de kerk San Lorenzo. In de buitenwijk Stupinigi staat het lustslot Palazzo di Caccia. In de late Renaissance ontstond de Sacro Monte (heilige berg) van Varallo. Uit de Middeleeuwen zijn nog de abdij van Staffarda en de burcht van Manta bewaard gebleven, evenals het in romaanse stijl gebouwde klooster San Giulio op het Isola San Giulio in het Ortameer. In het Lago Maggiore vormen de Borromeïsche eilanden de grootste attractie en dan met name het barokke eilandpaleis Isola Bella.
Beroemde Piemontezen zijn onder andere prins Eugeen van Savoye, de familie Agnelli (van Fiat) en de schrijver Umberto Eco uit Alessandria.
Piemontese Rijstvelden tussen Novara en Vercelli[bewerken] TalenIn Piemonte wordt naast Italiaans de streektaal Piëmontisch gesproken, door ongeveer twee miljoen mensen. Deze taal wordt door de regio erkend als streektaal, echter niet door Italië zelf.
Provincie - Belangrijke plaatsen
Alessandria – Alessandria, Casale Monferrato, Tortona
Asti – Asti, Nizza Monferrato, Canelli
Biella – Biella, Cossato
Cuneo – Cuneo, Saluzzo, Alba, Bra
Novara – Novara, Borgomanero, Arona
Turijn – Turijn, Rivoli, Moncalieri, Ivrea
Verbano.Cusio.Ossola – Verbania, Domodossola, Omegna
Vercelli – Vercelli, Santhià
Afkomstig uit Piemonte
Paulus van het Kruis (1694 - 1775), stichter van de Passionisten.
Giovanni Schiaparelli (1835-1910), astronoom.
Giovanni Giolitti (1842-1928), premier van Italië.
Fausto Coppi (1919-1960), wielrenner.